STRONA GŁÓWNA / ADOPCJA – NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA

ADOPCJA – NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA

Kto ustanawia rodzinę adopcyjną?

Przysposobienie sieroty wpływa w decydujący sposób na całe życie wszystkich członków rodziny adopcyjnej. Doniosłość tego faktu wymaga szczegółowych ustaleń prawnych oraz wnikliwej analizy wszystkich danych dotyczących kandydatów na rodziców adopcyjnych oraz dziecka. Dlatego wyłącznie sąd rodzinny, właściwy miejscu zamieszkania małżonków lub dziecka, może ustanowić rodzinę adopcyjną. Wszelkie inne próby przyjęcia osieroconego dziecka do swojej rodziny (bez orzeczenia sądu) są niezgodne z prawem i nie mają mocy wiążącej (nie prowadzą do pełnej adopcji). Złożenie pisemnego wniosku o przysposobienie uruchamia procedurę prawną, prowadzącą do pełnej adopcji. Szczegółowe przepisy regulujące te sprawy znajdują się w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym (tytuł II – Pokrewieństwo, dział II – Przysposobienie).

Kto może adoptować dziecko?

Artykuł 111 §1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi: „Przysposobić może osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych, jeżeli jej kwalifikacje osobiste uzasadniają przekonanie, że będzie należycie wywiązywała się z obowiązków przysposabiającego”. A więc adoptować może małżeństwo bezdzietne, bądź posiadające własne dzieci lub też osoba nie będąca w związku małżeńskim. Jednak przysposobić wspólnie mogą tylko małżonkowie (art. 115 §1). Nie mogą ubiegać się o adopcję np. osoby żyjące w konkubinacie.

W celu zbadania kwalifikacji osobistych kandydatów na rodziców adopcyjnych, sąd podejmuje szereg czynności, takich jak: przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawców, wykonanie badań psychologicznych oraz wymaga złożenia niezbędnych dokumentów – aktu urodzenia (osoby samotne), odpisu aktu zawarcia związku małżeńskiego (małżonkowie), zaświadczeń lekarskich o stanie zdrowia, wyników badań WR, prześwietlenia klatki piersiowej, zaświadczeń z poradni zdrowia psychicznego i poradni odwykowej, potwierdzenia aktualnych dochodów. W przypadku, gdy wnioskodawcy byli przygotowywani przez ośrodek adopcyjny, żąda się również opinii wystawionej przez specjalistów pracujących w tej instytucji. Osoba starająca się o przysposobienie dziecka musi być pełnoletnia. Istotna jest również różnica wieku między rodzicami adopcyjnymi i dzieckiem. Kodeks nie precyzuje tego zagadnienia, stwierdzając jedynie, że: „Między przysposabiającym i przysposobionym powinna istnieć odpowiednia różnica wieku” (art. 114 §2). Praktyka wskazuje jednak, że wymiar tej różnicy nie powinien przekraczać 40 lat. Oczywiście każda sytuacja jest rozpatrywana indywidualnie i nie jest wykluczone, że sąd orzeknie przysposobienie w przypadku np. rodziców 45-letnich i niemowlęcia.

Kto może być przysposobiony?

Adoptować można wyłącznie osobę małoletnią, przy czym jeśli dziecko ukończyło 13 lat – wymagana jest jego zgoda na przysposobienie (art. 118 §1).

Swoistym paradoksem jest fakt, że – z jednej strony domy dziecka pełne są sierot społecznych, z drugiej – wydłużają się kolejki małżeństw oczekujących na przysposobienie, a stosunkowo niewiele adopcji dochodzi do skutku. Zasadniczy powód tego stanu rzeczy leży w sytuacji prawnej tych dzieci. Tylko sieroty wolne (w świetle prawa) mogą być przysposobione. Inaczej mówiąc, ich rodzice biologiczni muszą zrzec się praw rodzicielskich i wyrazić tzw. blankietową zgodę na przysposobienie – bez wskazania osoby przysposabiającej lub też sąd rodzinny winien pozbawić ich władzy rodzicielskiej, kierując dzieci do adopcji. W większości przypadków władza rodzicielska rodziców, których dzieci przebywają w domach dziecka jest jedynie ograniczona, co nie stanowi podstawy do przysposobienia tych sierot.

Sytuacja prawna sierot naturalnych jest regulowana poprzez fakt śmierci rodziców biologicznych. Interesy dziecka skierowanego do adopcji reprezentuje opiekun prawny lub kurator, ustanowiony przez sąd na wniosek ośrodka adopcyjnego bądź placówki, w której sierota aktualnie przebywa. Bez jego zgody adopcja nie może być orzeczona. W szczególnych okolicznościach sąd jest w mocy orzec przysposobienie wbrew woli opiekuna, jednak musi to być uzasadnione dobrem dziecka (art. 120).

Osoby, pragnące przyjąć do swych domów sieroty, których sytuacja prawna nie jest uregulowana, mogą ubiegać się o ustanowienie rodziny zastępczej lub otworzyć rodzinny dom dziecka (te instytucje wymagają odrębnego omówienia).

ZOBACZ TAKŻE
ZOBACZ TAKŻE